วัดถ้ำฤาษีเขางู จ.ราชบุรี หรือ “อุทยานหินเขางู” เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดราชบุรี ตั้งอยู่ที่ ตำบลเกาะพลับพลา อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี อยู่บริเวณแหล่งภูเขาหินปูนในสวนสาธารณะเขางู หน้าถ้ำแห่งนี้ได้สร้างพระพุทธรูปหินขนาดใหญ่ ที่มีรูปสลักของพระปางลีลาขนาดใหญ่ เป็นพุทธศิลป์สมัยทวารวดีลงรักปิดทองอย่างสวยงาม เหนือพระเศียรมีฉัตรสีเงิน ยอดฉัตรเป็นแนวระนาบเดียวกับยอดเขา พระพุทธรูปปางลีลานี้สร้างด้วยปูนปั้นโดยทำให้มีลักษณะเป็นนูน ๆ องค์พระติดกับภูเขาหิน
วัดถ้ำฤาษีเขางู จ.ราชบุรี (Tham Rusi Khao Ngu) แต่เดิมเป็นพื้นที่ของแหล่งระเบิดและย่อยหินที่สำคัญของไทยตั้งแต่สมัยต้นรัตนโกสินทร์ เนื่องจากมีปูนที่มีคุณภาพดี แต่ต่อมาทางภาครัฐและประชาชนได้เล็งเห็นถึงความเสื่อมโทรมของสภาพภูมิประเทศ และวิวทิวทัศน์ อีกทั้ง เขางูนี้ยังเป็นศาสนสถานอันเก่าแก่ จึงได้มีการยกเลิกสัมปทานการระเบิดและย่อยหินที่บริเวณนี้ไป หลังจากยกเลิกสัมปทาน เขางูกลายเป็นเหมืองร้างมีสภาพทรุดโทรม ทางจังหวัดราชบุรีจึงได้พัฒนาเขางูให้เป็นสวนสาธารณะและสถานที่ท่องเที่ยวทางโบราณคดีในปัจจุบัน
ความเป็นมาของ วัดถ้ำฤาษีเขางู จ.ราชบุรี หรือ ถ้ำฤๅษี มีการพบพระพุทธรูปในสมัยทวารวดี 2 องค์ องค์แรกประทับห้อยพระบาท (ประลัมพปาทาสนะ) พระหัตถ์ขวาอยู่ในปางแสดงธรรม (วิตรรกมุทรา) พระหัตถ์ซ้ายวางในพระเพลา ระหว่างพระบาทมีจารึกว่า ปุญกรมชฺระ ศฺรีสมาธิคุปฺต (ะ) แปลว่า พระศรีสมาธิคุปตะเป็นผู้บริสุทธิ์ด้วยการกระทำบุญ และอีกฝั่งของผนังถ้ำมีพระพุทธรูปยืนปางเสด็จลงจากดาวดึงส์ นอกจากนี้ภายในถ้ำยังมีพระพุทธรูปปางสมาธิ ศิลปะสมัยอยุธยาอื่นๆ อีกหลายองค์
ภายใน วัดถ้ำฤาษีเขางู จ.ราชบุรี แห่งนี้ มีสถานที่ท่องเที่ยวทางโบราณคดีอยู่หลายแห่ง ซึ่งเป็นถ้ำที่อยู่บนภูเขา ได้แก่ ถ้ำฤๅษี ถ้ำฝาโถ และถ้ำจีน-จาม แต่ละถ้ำก็อยู่ไม่ไกลกันนัก นักท่องเที่ยวสามารถขึ้นบันไดและเดินไต่ไปตามเขาได้ บริเวณรอบๆ ถ้ำก็จะมีฝูงลิงอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ที่นี่ยังมีสถานที่หลายแห่งที่น่าสนใจ อย่างรอยพระพุทธบาท ที่ทำด้วยศิลาแลงประดิษฐานอยู่ในพระวิหาร
การเดินทาง: จากตัวเมืองจังหวัดราชบุรี ตรงไปตามทางหลวงหมายเลข 3087 (สายราชบุรี-จอมบึง-สวนผึ้ง) ห่างจากตัวเมืองราชบุรี ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ขับไปประมาณ 6 กิโลเมตร จะมีทางแยกเข้าไปยังวัดถ้ำฤาษีเขางู
